کاربرد ریاضی در زندگی - بخش دوم
بازي براي برنده شدن
بخش دوم
ترجمه: فخري بساره – ابوالفضل گِروِئي
منبع: www.learner.org
براي مشاهدة سايت زبان اصلي بر روي لينک منبع کليک نمائيد.
هر سال ميليونها تن از مردم دنيا به اميد ثروتمند شدن به کازينوها ميروند. تعداد بيشتري هم هر روز رهسپار فروشگاههاي بزرگ ميشوند تا با کارتهاي بخت آزمائي شرط بندي کنند. مردم با بازار سهام مشغول ميشوند؛ به کانون هواداران يک باشگاه ملحق ميشوند و براي آخرِ هفته با دوستان براي بازي و گردش قرار ميگذارند. چرا اين پول را بر اساس شانس سرمايه گذاري ميکنيم؟ ما اين کار را انجام ميدهيم چون اعتقاد داريم که ميتوانيم کار متفاوتي انجام دهيم. به امکان موفقيت باور داريم.
اصول رياضي بيشتر از آن چه که براي موفقيت لازم است، به ما ميگويند. آنها ميتوانند به ما بگويند چه وقت محتمل است تا برنده شويم. آن مفهوم رياضي که در مورد شانسهاي بُردن يک بخت آزمائي يا بازي ورق بحث ميکند، احتمال (probability) نام دارد. اگر بتوانيم احتمال وقوع يک رويداد معين (certain event) را تعيين کنيم (مثل بردن بخت آزمائي)، در مورد آن احتمالات انتخاب بهتري خواهيم داشت.
تعيين احتمال
احتمال را چه طور تعيين ميکنيم؟ فرض کنيد 12 جوراب در کشوي لباستان داريد. پنج تاي آنها قرمز و هفت تاي ديگر آبي هستند. اگر چشمهايت را ببندي، نزديک کشو بشوي و يک جوراب بيرون بياوري، احتمال اين که آن جوراب بيرون آورده شده قرمز باشد چه قدر است؟ پنج تا از 12 تا قرمز هستند؛ بنابراين شانسهاي شما براي انتخاب تصادفي يک جوراب قرمز 5 از ميانِ 12 است. اين را ميتواني به شکل کسر يا درصدي که احتمال بيرون آورده شدن يک جوراب قرمز را نشان ميدهد، بيان کني. يعني:
12 / 5
شانسهاي انتخاب يک جوراب قرمز پنج از دوازده يا 5 تقسيم بر 12 است که حدود 42 درصد ميشود. بد نيست؛ شانس با شماست.
فرض کنيد که از ميان دو کالج، يکي در کاليفرنيا و يکي در ماساچوست انتخاب ميکني. تصميم داري تا سکه اي به هوا پرتاب کني. شير يعني رفتن به کاليفرنيا و خط يعني رفتن به ماساچوست. وقتي سکه را بالا مي اندازي، احتمال اين که وقتي سکه به زمين بيفتد طرف شير سکه بالا باشد چه قدر است؟ سکه دو رو دارد و يکي از آنها شير است؛ بنابراين احتمال مورد نظر شما يکي از دو تا است. به بيان ديگر:
2 / 1
يک تقسيم بر دو که پنجاه درصد شانس شير است و همچنين پنجاه درصد شانس خط خواهد بود. احتمالها برابرند. اگر مبناي تصميم گيري شما بالا انداختن سکه باشد، همان اندازه که دوست داري به کالج کاليفرنيا بروي، رفتن به کالج ماساچوست هم مطابق ميل شما خواهد بود.
حتي اگر مرتباً روي چيزي شرط بندي نکني، به يقين احتمالها را هميشه در نظر خواهي داشت. ممکن است در بازار سهام سرمايه گذاري کني. ممکن است بيمه هاي خودرو، درماني و زندگي را براي ايجاد مانعي در برابر هزينه هاي خرابي يا آسيب خريداري کني. در موارد بسياري که تلاش ميکنيد تا آينده را پيش بيني کنيد، رياضيات احتمال را به کار گرفته ايد.
ریاضی به عنوان یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین علوم بشری جایگاهی بس سترگ در میان علوم پیشرفته امروزی دارد. فناوریهای بشری یا با کمک دانش ریاضی ایجاد و کاربردی میشوند یا در خدمت پیشبرد این علم هستند. با این وجود، دیدگاه بیشتر افراد به ریاضی دیدگاهی خشک و انتزاعی است؛ حال آنکه مباحثی در آن وجود دارد که بسیار جذاب هستند.