روش طبری، ابداع ریاضی دان برجسته ایرانی برای ضرب اعداد (روش شبکه ای)
روشي جالب براي ضرب اعداد
ضرب يکي از چهار عمل (عملگر- operation) اصلي در حساب، و جبر مقدماتي است. علاوه برآن، واژة ضرب براي نامگذاري و توصيف عمليات گوناگون ديگر در ساير زمينههاي رياضيات، نظير ضرب داخلي بردارها، ضرب ماتريسها، و بسياري موارد ديگر هم کاربرد دارد.
روش « شبکه اي » ابداعي « طبري» براي ضرب اعداد:
در اين روش به تعداد رقمهاي اعدادي که در هم ضرب مي شوند، ماتريسي با همان تعداد سطر و ستون ساخته مي شود. سپس عددِ هر سطر در اعداد ستونها ضرب مي شوند. يکانها در يک گوشه (مثلاً گوشة پائين سمت راست) و دهگانها در گوشة مقابل (مثلاً گوشة بالا سمت چپ) نوشته مي شوند. حال عددهاي حاصل از ضربِ اين سطرها و ستونها به صورت «قطري» با هم جمع مي شوند. توجه کنيد که عدد دهگان حاصل از جمع زدن يک قطر به قطر بعدي انـتقال مي يابد و با اعداد موجود در آن قطر جمع بسته مي شود. در نهايت، عددهاي منفرد از ضلعِ چپِ اين ماتريس تا ضلعِ مجاورِ آن (ضلع پائيني) به ترتيب نوشته مي شوند که همان «حاصلِ ضرب» دو عدد است.
براي درکِ بهتر به شکل زير توجه فرمائيد.
زندگي نامة کوتاه طبري:
ابو حَفص عُمَر بن فَرُّخان طَبَري (درگذشتة ۲۰۰ هجري / ۸۱۵ ميلادي) ستارهشناس و معمار ايراني و مترجم از زبان پارسي ميانه بود.
وي از مردم طبرستان بود و در سال ۸۰۰ ميلادي کتابي از دوروتئوس صيدايي را که پيشتر به پارسي ميانه ترجمه شده بود از پارسي ميانه (پهلوي) به عربي ترجمه کرد. براي مطالعة کامل تر زندگاني اين دانشمند اخترشناس و رياضي دان ايراني بر اين نشانه ها:
نشانة يک و نشانة دو کليک کنيد.
منابع:
ويکيپدياي فارسي – ابن فرخان طبري (نشانه)
ويکيپدياي فارسي – ضرب (رياضي) (نشانه)
ریاضی به عنوان یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین علوم بشری جایگاهی بس سترگ در میان علوم پیشرفته امروزی دارد. فناوریهای بشری یا با کمک دانش ریاضی ایجاد و کاربردی میشوند یا در خدمت پیشبرد این علم هستند. با این وجود، دیدگاه بیشتر افراد به ریاضی دیدگاهی خشک و انتزاعی است؛ حال آنکه مباحثی در آن وجود دارد که بسیار جذاب هستند.